فضیلت و اعمال ماه مبارك رجب
ماه رجب و ماه شعبان و ماه رمضان شرافت زیادی دارند و در فضیلت آنها روایات بسیاری وارد شده است. از حضرت رسول (صلى الله علیه و آله) روایت شده كه: ماه رجب ماه بزرگ خدا است و ماهى در حرمت و فضیلت به آن نمى‏رسد و جنگیدن با كافران در این ماه حرام است و رجب ماه خدا است و شعبان ماه من است و ماه رمضان ماه امت من است كسى كه یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، موجب خشنودى خدای بزرگ می‌گردد و غضب الهى از او دور می گردد و درى از درهاى جهنم بر روى او بسته گردد.

از حضرت موسى بن جعفر(علیهماالسلام) روایت شده است كه: هر كس یك روز از ماه رجب را روزه بگیرد، آتش جهنم یك سال، از او دور شود و هر كس سه روز از آن را روزه بگیرد بهشت بر او واجب می گردد.

و همچنین فرمود كه: رجب نام نهرى است در بهشت که از شیر سفیدتر و از عسل شیرین‏تر است. هر كس یك روز از رجب را روزه بگیرد البته از آن نهر بیاشامد.

از امام صادق(علیه السلام) روایت است كه حضرت رسول اکرم( صلى الله علیه و آله) فرمود كه: ماه رجب ماه استغفار امت من است پس در این ماه بسیار طلب آمرزش كنید كه خدا آمرزنده و مهربان است و رجب را “أصب” مى‏گویند زیرا كه رحمت خدا در این ماه بر امت من بسیار ریخته مى‏شود پس بسیار بگوئید: «أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ».

ابن بابویه از سالم روایت كرده است كه گفت: در اواخر ماه رجب كه چند روز از آن مانده بود، خدمت امام صادق(علیه السلام)رسیدم. وقتی نظر مبارك آن حضرت بر من افتاد فرمود كه آیا در این ماه روزه گرفته‏اى؟ گفتم نه والله اى فرزند رسول خدا. فرمود كه آنقدر ثواب از تو فوت شده است كه قدر آن را به غیر از خدا كسى نمى‏داند به درستى كه این ماهى است كه خدا آن را بر ماه‌هاى دیگر فضیلت داده و حرمت آن را عظیم نموده و گرامی داشتن روزه دار را در این ماه بر خود واجب گردانیده است.

پس گفتم یابن رسول الله اگر در باقیمانده این ماه روزه بدارم آیا به بعضى از ثواب روزه‏داران آن نائل مى‏گردم؟ فرمود: اى سالم هر كس یك روز از آخر این ماه را روزه بدارد خدا او را ایمن گرداند از شدت سكرات مرگ و از هول بعد از مرگ و از عذاب قبر و هر كس دو روز از آخر این ماه را روزه بگیرد از صراط به آسانى بگذرد و هر كس سه روز از آخر این ماه را روزه بگیرد ایمن گردد از ترس بزرگ روز قیامت و از شدت‌ها و هول‌هاى آن روز و برات بیزارى از آتش جهنم به او عطا كنند. و بدان كه براى روزه ماه رجب فضیلت بسیار وارد شده است و روایت شده كه اگر شخصی قادر بر آن نباشد هر روز صد مرتبه این تسبیحات را بخواند تا ثواب روزه آن را دریابد: سُبْحَانَ الْإِلَهِ الْجَلِیلِ سُبْحَانَ مَنْ لا یَنْبَغِى التَّسْبِیحُ إِلا لَهُ سُبْحَانَ الْأَعَزِّ الْأَكْرَمِ سُبْحَانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزََّ وَ هُوَ لَهُ أَهْلٌ .

ماه رجب

اعمال مشترك ماه مبارک رجب
اینها اعمالی است كه انجام دادن آنها متعلق به همه ماه است و اختصاصى به روز معینی ندارد و آن چند مورد است :

۱- در تمام ایام ماه رجب دعای ذیل را که روایت شده امام زین العابدین(علیه السلام) در حجر در غره خواندند، خوانده شود:

“یَا مَنْ یَمْلِكُ حَوَائِجَ السَّائِلِینَ وَ یَعْلَمُ ضَمِیرَ الصَّامِتِینَ لِكُلِّ مَسْأَلَةٍ مِنْكَ سَمْعٌ حَاضِرٌ وَ جَوَابٌ عَتِیدٌ اللَّهُمَّ وَ مَوَاعِیدُكَ الصَّادِقَةُ وَ أَیَادِیكَ الْفَاضِلَةُ وَ رَحْمَتُكَ الْوَاسِعَةُ فَأَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَنْ تَقْضِىَ حَوَائِجِى لِلدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَىْ‏ءٍ قَدِیرٌ .”

۲- دعایی را كه از امام صادق(علیه السلام) روایت شده، خوانده شود:

«خَابَ الْوَافِدُونَ عَلَى غَیْرِكَ وَ خَسِرَ الْمُتَعَرِّضُونَ إِلا لَكَ وَ ضَاعَ الْمُلِمُّونَ إِلا بِكَ وَ أَجْدَبَ الْمُنْتَجِعُونَ إِلا مَنِ انْتَجَعَ فَضْلَكَ بَابُكَ مَفْتُوحٌ لِلرَّاغِبِینَ وَ خَیْرُكَ مَبْذُولٌ لِلطَّالِبِینَ وَ فَضْلُكَ مُبَاحٌ لِلسَّائِلِینَ وَ نَیْلُكَ مُتَاحٌ لِلْآمِلِینَ وَ رِزْقُكَ مَبْسُوطٌ لِمَنْ عَصَاكَ وَ حِلْمُكَ مُعْتَرِضٌ لِمَنْ نَاوَاكَ عَادَتُكَ الْإِحْسَانُ إِلَى الْمُسِیئِینَ وَ سَبِیلُكَ الْإِبْقَاءُ عَلَى الْمُعْتَدِینَ اللَّهُمَّ فَاهْدِنِى هُدَى الْمُهْتَدِینَ وَ ارْزُقْنِى اجْتِهَادَ الْمُجْتَهِدِینَ وَلا تَجْعَلْنِى مِنَ الْغَافِلِینَ الْمُبْعَدِینَ وَ اغْفِرْ لِى یَوْمَ الدِّینِ .»

۳- از امام صادق (علیه السلام) روایت شده كه در ماه رجب این خوانده شود:

«اللَّهُمَّ إِنِّى أَسْأَلُكَ صَبْرَ الشَّاكِرِینَ لَكَ وَ عَمَلَ الْخَائِفِینَ مِنْكَ وَ یَقِینَ الْعَابِدِینَ لَكَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْعَلِىُّ الْعَظِیمُ وَ أَنَا عَبْدُكَ الْبَائِسُ الْفَقِیرُ أَنْتَ الْغَنِىُّ الْحَمِیدُ وَ أَنَا الْعَبْدُ الذَّلِیلُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ وَ امْنُنْ بِغِنَاكَ عَلَى فَقْرِى وَ بِحِلْمِكَ عَلَى جَهْلِى وَ بِقُوَّتِكَ عَلَى ضَعْفِى یَا قَوِىُّ یَا عَزِیزُ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الْأَوْصِیَاءِ الْمَرْضِیِّینَ وَ اكْفِنِى مَا أَهَمَّنِى مِنْ أَمْرِ الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.»

قابل توجه است که ادعیه دیگری نیز برای این ماه عزیز ذکر شده است که می‌توانید به مفاتیح الجنان مبحث اعمال ماه رجب رجوع نمایید .

۴- از حضرت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) روایت شده كه: هر كس در ماه رجب صد مرتبه بگوید: «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِى لا إِلَهَ إِلا هُوَ وَحْدَهُ لا شَرِیكَ لَهُ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ» و آن را به صدقه ختم فرماید حق تعالى براى او به رحمت و مغفرت و كسى كه چهار صد مرتبه بگوید بنویسد براى او اجر صد شهید عطا فرماید.

۵- از نبی مکرم اسلام روایت است: كسى كه در ماه رجب هزار مرتبه “لا إِلَهَ إِلا اللهُ” بگوید خداوند عز و جل براى او صد هزار حسنه عطا کند و براى او صد شهر در بهشت بنا فرماید .

۶- روایت است كسى كه در رجب در صبح هفتاد مرتبه و در شب نیز هفتاد مرتبه بگوید: “أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ” و پس از اتمام ذکر، دست‌ها را بلند كند و بگوید: “اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِى وَ تُبْ عَلَىَّ” اگر در ماه رجب بمیرد خدا از او راضى باشد و به بركت ماه رجب، آتش او را مس نكند .

۷- در کل این ماه هزار مرتبه ذکر: أَسْتَغْفِرُ اللهَ ذَا الْجَلالِ وَ الْإِكْرَامِ مِنْ جَمِیعِ الذُّنُوبِ وَ الْآثَامِ “ گفته شود؛ تا خداوند رحمان او را بیامرزد .

۸- سید بن طاووس در اقبال از حضرت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) فضیلت بسیاری براى خواندن سوره قل هو الله أحد نقل کرده است که ده هزار مرتبه یا هزار مرتبه یا صد مرتبه در این ماه تلاوت شود. و نیز روایت كرده كه هر كس در روز جمعه ماه رجب صد مرتبه سوره قل هو الله أحد را بخواند براى او در قیامت نورى شود كه او را به بهشت بكشاند.

۹- سید بن طاووس از حضرت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) روایت كرده كه: هر كس در روز جمعه ماه رجب، مابین نماز ظهر و عصر، چهار ركعت نماز بگزارد و در هر ركعت حمد یك مرتبه و آیة الكرسى هفت مرتبه و قل هو الله أحد پنج مرتبه بخواند، و  سپس ده مرتبه بگوید: «أَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذِى لا إِلَهَ إِلا هُوَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ» حق تعالى براى او از روزى كه این نماز را گزارده تا روزى كه بمیرد هر روز هزار حسنه به او عطا فرماید، و او را به هر آیه‌ای كه خوانده شهرى در بهشت از یاقوت سرخ و به هر حرفى قصرى در بهشت از دُرّ سفید دهد و تزویج فرماید او را حورالعین و از او راضى شود .

۱۰- سه روز از این ماه را كه پنجشنبه و جمعه و شنبه باشد روزه گرفته شود. زیرا كه روایت شده هر كس در یكى از ماه‌هاى حرام، این سه روز را روزه بدارد حق تعالى براى او ثواب نهصد سال عبادت بنویسد.

۱۱- از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) روایت شده است كه: هر كس در یك شب از شب‌هاى ماه رجب ده ركعت نماز به این نحو که در هر ركعت حمد و قل یا ایها الكافرون یك مرتبه و توحید سه مرتبه بخواند، خداوند گناهان او را می‌آمرزد.

۱۲- در هر شب دو رکعت بعد از حمد سه مرتبه سوره کافرون ویک مرتبه سوره توحیدخوانده شود و چون سلام دهد دستها بلند کند و بگوید: “لا الهِ الاَّ الله وَ حدَهُ لا شَریکَ لهُ.. لَهُ المُکُ و لَهُ الحمد و یُحیی و یُمیتُ و هو َ حَیُّ لا یَمُوتُ بیده ِالخیر و هو علی کل شی ء قَدیر و الیه المصیر و لاحول َ ولا قُوةَ الاّ بالله العَلیَّ العظیم اللهم صل علی محمد النبیَّ الاُ مَّیَّ و الهِ” از حضرت رسول اکرم  (ص) نقل است .. کسی که ااین عمل را بجا آورد حق تعالی دعا اورا مستجاب گرداند و ثواب شصت حج و شصت عمره به او عطا فر ماید.

حدیث ماه رجب

اعمال شب و روز اول ماه رجب

شب اول

این شب، شب شریفى است و در آن چند عمل وارد شده است .

۱- وقتی هلال ماه دیده شد فرد بگوید:

اللَّهُمَّ أَهِلَّهُ عَلَیْنَا بِالْأَمْنِ وَ الْإِیمَانِ وَ السَّلامَةِ وَ الْإِسْلامِ رَبِّى وَ رَبُّكَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ.

و از حضرت رسول صلى الله علیه و آله منقول است كه چون هلال رجب را مى‏دید مى‏گفت: اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِى رَجَبٍ وَ شَعْبَانَ وَ بَلِّغْنَا شَهْرَ رَمَضَانَ وَ أَعِنَّا عَلَى الصِّیَامِ وَ الْقِیَامِ وَ حِفْظِ اللِّسَانِ وَ غَضِّ الْبَصَرِ وَلا تَجْعَلْ حَظَّنَا مِنْهُ الْجُوعَ وَ الْعَطَشَ.

۲- غسل.

حضرت رسول اکرم(صلى الله علیه و آله) فرموده‌اند: هر كس ماه رجب را درك كند و اول و وسط و آخر آن ماه را غسل نماید، از گناهان خود پاک می‌شود مانند روزى كه از مادر متولد شده است.

۳- زیارت امام حسین علیه السلام .

۴- بعد از نماز مغرب بیست ركعت، یعنی ۱۰ تا دو رکعتی نماز گزارده شود. تا خود، اهل، مال و اولادش محفوظ بماند و از عذاب قبر در پناه باشد.

۵- بعد از نماز عشاء دو ركعت نماز گزارده شود بدین نحو:

در ركعت اول حمد و ألم نشرح یك مرتبه و توحید سه مرتبه و در ركعت دوم حمد و ألم نشرح و توحید و معوذتین خوانده شود و پس از سلام، سى مرتبه لا إِلَهَ إِلا اللهُ بگوید و سى مرتبه صلوات بفرستد تا حق تعالى گناهان او را بیامرزد مانند روزى كه از مادر متولد شده است.

روز اول رجب

اعمال اختصاصي روز اول ماه رجب:
۱-غسل مستحبي روز اول ماه
۲-روزه گرفتن: روايت شده؛ هر كس اين روز را روزه بدارد، بهشت بر او واجب مي‏شود.
۳-زيارت امام حسين (ع)
۴-زيارت حضرت رضا (ع)
۵-نماز حضرت سلمان: اين نماز، ده ركعت است كه به صورت پنج نماز دو ركعتي به شرح زير خوانده مي‏شود:
الف) در هر ركعت بعد از حمد، يك بار سوره اخلاص و سه بار سوره كافرون خوانده شود.
ب) بعد از هر دو ركعت، دست‏ها را بالا آورده و اين دعا را بخواند:
لا اِلهَ اِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيي‏ وَيُميتُ وَيُميتُ وَيُحيي‏ وَهُوَ حَيٌّ لا يَمُوتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَهُوَ عَلي‏ كُلِّ شَيْ‏ءٍ قَديرٌ.
ج) سپس بگويد:
اَللّهُمَّ لا مانِعَ لِما اَعْطَيْتَ وَلا مُعْطِيَ لِما مَنَعْتَ وَلا يَنْفَعُ ذَاالْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ.
معبودا! مانعي نيست در آنچه بخشي، و بخشنده‏اي نيست در آنچه تو منع كني، و سود ندهد تلاشِ صاحب تلاش به جاي تو.

اعمال ماه رجب

نماز لیلة الرغائب(اولین شب جمعه ماه رجب)

اولین شب جمعه ماه رجب لیةالرّ غائب نام دارد و دارای فضیلت فراوانی است مستحب موکّد است که انسان پنجشبه آنرا روزه بگیرد و بین نماز مغرب و عشاء دوازده رکعت نماز دو رکعتی به ترتیب زیر بخواند

۱ -در هر رکعت بعد از حمد سه مرتبه سوره قدر و سیز ده مرتبه سوره اخلاص  را بخواند

۲ -بعد ار هر نماز بگوید “اللهم صل علی محمد  النبَّیَّ الاُمِیَّ و آلهِ”

۳-آنگاه سجده کند وهفتاد مرتبه بگوید “سُبُوح قُدوسُ رَبُّ الملائکَةَ” سپس از سجده بر خیزد و بگوید “رَبّ اغفر و ارحَم و تجاوزَ عمّا اِنَّکَ اَنتَ العَلیُّ العظمُ”

۴- دیگر بار به سجده رود و هفتاد بار بگوید “سُبُّحُ قُدوسُ رَبُّ الملائکةِ والرُّوح” و حاجات خودر را بخوا هد ان شالله که بگیرد

شب‏هاي بيض‏
شب‏هاي سيزدهم، چهاردهم و پانزدهم ماههاي رجب و شعبان و رمضان، به علت نورافشاني مهتاب از اول شب تا انتهاي آن به ليالي بِيض معروف است.
انجام اعمال در شب‏هاي بيض از ماه رجب و شعبان و رمضان مانند هم است. و آن اعمال بدين شرح است:
۱- دو ركعت نماز كه در هر ركعت بعد از قرائت حمد، سوره ياسين و تبارك و ملك و توحيد يك بار خوانده مي‏شود.
در شب چهاردهم نيز دو نماز دو ركعتي مانند نماز شب سيزدهم مستحب است. و در شب پانزدهم هم سه نماز دو ركعتي مانند شب سيزدهم سفارش شده است.

اعمال روز سيزدهم رجب‏
۱-روزه داشتن‏
روزه‏داري در اين روز مستحب است و هر كس بخواهد اعمال ام داود را انجام دهد. بايد سه روز ايام بيض را روزه بگيرد. و در روز پانزدهم رجب، اعمال ام داود را انجام دهد.
۲- اعتكاف‏
در اين روز مستحب است. ولي هر كس اين روز را در اعتكاف باشد بايد دو روز بعدي را نيز اعتكاف نمايد.
اعمال شب چهاردهم ماه رجب‏
۱- خواندن چهار ركعت نماز دو ركعتي (مطابق دستور شب سيزدهم).
اعمال روز چهاردهم‏
۱-روزه داشتن.
۲-اعتكاف
اعمال شب پانزدهم: اين شب از شبهاي شريف و پرفضيلت است و اعمال زير در اين شب سفارش شد.
۱-غسل نيمه رجب
۲-شب زنده‏داري با دعا و تلاوت قرآن
۳-نماز گزاردن، شش ركعت نماز، به صورت سه نماز دو ركعتي (مطابق دستور شب سيزدهم).
۴-خواندن زيارت امام حسين (ع)
اعمال نيمه رجب:
۱-غسل
۲-روزه داشتن
۳-نماز حضرت سلمان  (مطابق دستور روز اوّل ماه رجب).
۴-زيارت امام حسين (ع)
از حضرت رضا (ع) سؤال شد: «چه زماني زيارت امام حسين (ع) فضيلت بيشتري دارد؟». فرمود: «نيمه رجب و نيمه شعبان».
اعمال شب بيست و هفتم رجب‏
۱-زيارت حضرت علي (ع):
اين زيارت از افضل اعمال اين شب است.
۲-خواندن دعاي مخصوص اين شب
۳-نماز گزاردن:
دوازده ركعت به صورت شش نماز دو ركعتي به شرح زير:
الف) بعد از نمازها، هفت بار، سوره‏هاي حمد، ناس، اخلاص، كافرون، قدر و آية الكرسي خوانده شود.
ب) آن‏گاه دعاي زير خوانده شود:
الْحَمْدُ للَّهِ‏ِ الَّذي‏ لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَريكٌ فِي الْمُلْكِ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَ كَبِّرْهُ تَكْبيراً. اَللّهُمَّ اِنّي‏ اَسْئَلُكَ بِمَعاقِدِ عِزِّكَ عَلَي‏ اَرْكانِ عَرْشِكَ وَمُنْتَهَي الرَّحْمَةِ مِنْ كِتابِكَ وَبِاسْمِكَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ وَذِكْرِكَ الْأَعْليَ الْأَعْليَ الْأَعْلي‏ وَبِكَلِماتِكَ التَّامَّاتِ اَنْ تُصَلِّيَ عَلي‏ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَاَنْ تَفْعَلَ بي‏ ما اَنْتَ اَهْلُهُ.
سپاس از آنِ خدايي است كه فرزندي نگيرد، و شريك در مُلك نپذيرد، و ياوري كه بر بزرگي او بيفزايد، ندارد، و بزركش شمار، بي‏اندازه. بار خدايا! به راستي از تو خواهم به بست و بندهاي عزّت بر پايه‏هاي عرشت و نهايت رحمتت از قرآبت، و به نام تو كه اعظم است… و ذكر تو كه اعلي‏ است… و به كلمات تمام تو، كه رحمت فرستي بر محمّد و خاندانش، و بكني با من آنچه اهلش هستي.
اعمال روز بيست و هفتم رجب‏
۱-غسل مستحبي
۲-روزه داشتن‏
از امام رضا (ع) نقل شده است كه روزه اين روز، برابر هفتاد سال روزه ارزش و ثواب دارد.
۳-زياد صلوات فرستادن
۴-خواندن زيارت حضرت رسول (ص) و حضرت علي (ع)
اعمال روز سي ‏ام ماه‏
اعمال زير به عنوان روز آخر ماه وارد شده است. لذا اگر ماه بيست و نه روز بود، در آن روز انجام پذيرد.
۱-غسل
۲-روزه داشتن
۳-خواندن نماز حضرت سلمان

التماس دعا